In veel families is het een mooie traditie: een kind vernoemen naar een familielid. Zo blijft de naam van een geliefde opa, oma of ander familielid voortleven in een nieuwe generatie. Vooral vroeger waren er duidelijke gewoonten en ongeschreven regels voor het vernoemen. In Nederland – en zeker ook in Friesland – bestond lange tijd een vaste volgorde waarin kinderen werden vernoemd.
Vaak kreeg het eerste zoontje de naam van de opa van vaderskant en het tweede zoontje die van de opa van moederskant. Bij dochters gebeurde hetzelfde: de eerste dochter werd meestal vernoemd naar de oma van moederskant en de tweede naar de oma van vaderskant. Daarna volgden vaak ooms, tantes of andere familieleden die een belangrijke plek in de familie hadden. Op die manier ontstonden er soms generaties lang dezelfde voornamen binnen één familie.
Tegenwoordig gaan ouders veel vrijer met deze traditie om. Sommigen kiezen er bewust voor om de oude vernoemingsregels te volgen, terwijl anderen alleen een tweede naam gebruiken als eerbetoon aan een familielid. Ook komt het voor dat een naam wordt aangepast aan de tijd, bijvoorbeeld door een moderne variant of een Friese vorm te kiezen.
Het vernoemen van een kind blijft echter voor veel mensen een bijzondere manier om familiegeschiedenis, herinneringen en verbondenheid door te geven.
Ongeschreven regels voor het vernoemen
1e jonkje: pake oan heitekant
2e jonkje: pake oan memmekant
3e jonkje: heit syn âldste broer
4e jonkje: mem har âldste broer
1e famke: beppe oan memmekant
2e famke: beppe oan heitekant
3e famke: mem har âldste suster
4e famke: heit syn âldste suster
Ben je op zoek naar een mooie Friese naam of wil je de betekenis van de naam eens opzoeken? Kijk dan eens bij deze Friese voornamen.
Wil je weten hoe vaak een naam voorkomt of waar hij vandaan komt? In de Nederlandse Voornamenbank kun je duizenden voornamen opzoeken.
Friese voornamen hebben een lange en rijke traditie. Veel namen komen al eeuwen voor in Friesland en zijn vaak verbonden met oude Germaanse woorden. Ze klinken krachtig, zijn meestal kort en hebben een duidelijke betekenis. Denk bijvoorbeeld aan namen als Sjoerd, Fokke, Tjitske, Hidde of Ymkje.
Een bijzonder kenmerk van Friese namen is dat ze vaak herkenbare uitgangen hebben. Bij mannennamen zie je bijvoorbeeld regelmatig -e, -o, -ke of -s, zoals bij Douwe, Hayo of Sytse. Vrouwennamen eindigen vaak op -je, -ke of -tsje, zoals Antsje, Froukje of Jitske. Deze achtervoegsels geven de namen hun typische Friese klank.
Veel Friese namen hebben bovendien een betekenis die verwijst naar eigenschappen of kracht. Zo betekent Hidde bijvoorbeeld “strijd”, en Sjoerd is verwant aan woorden voor bescherming of overwinning. Daardoor dragen veel van deze namen een stukje geschiedenis en karakter met zich mee.
Nog altijd kiezen ouders in Friesland bewust voor een Friese naam. Zo blijft de taal levend en wordt een stukje Friese identiteit van generatie op generatie doorgegeven.
Ferneamd: Jeltje
Ferneamd: Douwe
‘Wy Douwes hjitte net allinnich alle trije itselde, wy lykje ek hiel bot opelkoar. Wy binne stik foar stik bûtenmannen.’
Ferneamd: Jitske
Jitske en har man wiene in wykeintsje fuort, doe’t har broer belle: ‘Wy ha in famke krigen! Se hyt fan Jitske.’ Jitske koe it hast net leauwe: ‘Ik tocht earst, dit is in grapke.
Ferneamd: Gerrit
‘Doe’t ik foar it earst hearde dat der in lytse Gerrit berne wie, hie ik wol in brok yn ’e kiel. Ik hie it net ferwachte. It wie wol hiel bysûnder en earfol. Ik fyn Gerrit in moaie namme.
