Opvoeden zonder scherm
Je moet snel eten koken en je kind stopt maar niet met huilen. Hm, dan toch maar even Nijntje op het scherm? Luier verschonen met Woezel & Pip? De strijd begint tegenwoordig al vroeg: wanneer komt HET scherm in beeld? Of is het mogelijk om zónder scherm op te voeden? Iris Amels (33) is ervan overtuigd dat het beter is voor de groei en creativiteit van een kind. Haar zoontje Jens (2,5) krijgt het scherm bij haar thuis niet in de hand.
Voor een kind heeft een schermpje met bewegend beeld veel aantrekkingskracht. Dat merkt Iris ook als zij bijvoorbeeld een appje stuurt en de kleine Jens ziet dat: “Wat ben je aan het doehoen?”, vraagt hij direct. Het toont aan hoe moeilijk het is om je kind helemaal schermvrij op te voeden, terwijl je de telefoon zelf ook af en toe nodig hebt om te communiceren. Een foto maak je tegenwoordig ook met de telefoon, dus dat scherm heb je algauw meer in de hand dan je misschien lief is.
Iris, van oorsprong Harlingse, woont met Jens in een ecologisch dorp in Groningen. Een bewuste keuze: “Ik geloof dat we een kind helemaal niet alleen horen op te voeden. Door samen te leven in een community kunnen we veel meer bereiken, omdat we dicht bij elkaar zijn en van elkaar kunnen leren.” De vader van Jens woont in dezelfde community. Ze voeden Jens samen op, maar hebben ieder hun eigen leven. “In ons dorp vang je een kind van een ander op als ouders het even zwaar hebben. We stellen ons huis voor elkaar open, zonder de deur bij elkaar plat te lopen.”
Schermtijd
Iris vertelt: “Laatst was ik in Friesland bij een vriendin op bezoek. Zij heeft een kindje van 6 maanden. De televisie stond aan, met geluid. Ik heb gevraagd of ze hem uit wilde zetten. Er komt zoveel ongevraagd binnen door zo’n scherm.” In een artikel van Ouders van Nu* vertelt babybreinspecialist Marion van den Heuvel dat kinderen tijd nodig hebben om informatie tot zich te nemen. Tegenwoordig gaat het beeld en geluid snel. Dat is simpelweg niet te behappen voor een kind. Bovendien kan een babybrein geen onderscheid maken tussen wat een ouder zegt of wat uit de televisie komt.
Iris zag op haar beurt wat het met Jens deed toen ze hem wel een schermpje gaven. Dat mocht dan een kwartiertje per dag (richtlijn van de overheid is dat je een kind van 2 tot 4 jaar een half uur per dag schermtijd zou kunnen geven*). “Ik wist niet wat ik zag! Jens veranderde ineens in een klein monstertje! Hij speelde alleen nog maar zoals ze bij ‘Kikker en Vriendjes’ speelden. Dat zijn heel laagdrempelige, trage filmpjes. Er zijn ook superleuke boekjes van, waarin een kind leert omgaan met emoties. Maar ik merkte dat Jens het ineens alleen nog maar daarover had. Als we aan het eten waren, dan zei hij uit het niets: “Kikker BOOS!” Wat er nog bijkwam, was dat hij de hele dag aan het zeuren was wanneer hij dat scherm mocht hebben. Het nam hem helemaal over. Hij wilde niet meer spelen en was alleen nog maar comfortabel als hij dat kwartiertje TV mocht kijken. Dan pas werd hij rustig.” Iris snapt in die zin wel dat ouders het gemakkelijk vinden om hun kind even te kalmeren met een filmpje. “Toch, als je echt eerlijk bent, is het vaak uit eigenbelang, omdat je als ouder zélf rust en ruimte nodig hebt.”
Verslaving
Iris schrok ook van het verslavende effect dat het scherm op Jens had. En wat haar helemaal verbaasde, was dat de tweejarige Jens ineens ging onderhandelen! ‘Als ik dit doe, mag ik dan daarna Nijntje kijken?’ “Moet je nagaan!”, lacht ze als ze eraan terugdenkt: “Twee jaar was hij!” Het was gelijk wel duidelijk voor haar: dat scherm gaat eruit! Het duurde vijf dagen om Jens er vanaf te krijgen. Afkicken. Iris: “Wat ik nu zie, is dat Jens zich ontwikkelt vanuit wie hij is en niet door wat hem wordt opgelegd via een TV, ook al is het een kinderprogramma. Ik vind het zo belangrijk dat zijn emoties er uitkomen op een manier die bij hem past. Sinds het scherm weg is, speelt hij weer vanuit zijn eigen fantasie.”
Fantasierijk
Iris kookt altijd samen met haar zoontje en ze zingt dan liedjes voor Jens over de onderwerpen die hij aandraagt. Dus in de lente kan het zijn dat ze een liedje zingt over een sneeuwpop die gaat slapen. “Zijn fantasie is zó leuk! Ik geniet daar echt van. Zijn we aan het eten, zegt hij met z’n arm in de lucht en een ei tussen z’n vingers: “Kijk mama, een vliegtuig!” Zo’n ei kan van alles zijn, zelfs Sinterklaas. Met z’n broodje is hij auto aan het rijden en dan verandert hij plotseling in een monster en gaat hij me pakken! Duizend keer liever dát monster, dan het schermmonstertje dat hij was!”
Bronvermelding Ouders van Nu:
*1 – https://www.oudersvannu.nl/voor-ouders/series-geschikt-voor-peuters~dd92df5
*2 – https://www.oudersvannu.nl/kind/beeldschermtijd-kinderen~67e0587
Skriuwer: Marieke Vinckers
Foto: Hippe Kiek Fotografie
Cyberpesten, peste yn de digitale wrâld
Mei de opkomst fan iPhones, iPads en sosjale media as Instagram, Snapchat en Facebook nimt ek it cyberpesten ta. Net allinnich op it skoalplein mar ek op ynternet krije bern tsjinwurdich te meitsjen mei pestgedrach. Undersyk wiist út dat 1 op ‘e 5 bern online wolris pest wurdt. Hoe wurket cyberpesten en wichtiger noch: wat kinne wy der tsjin dwaan?
Myn ukje wol online … Handige ‘mediawiisheid’-tips
Het taalkado
Bern yn Fryslân skriuwe harren libbensferhaal yn in meartalige provinsje. Dat begjint by de berte. En mei in kado fol taal. In taalkado, foar no en letter!
