It is in ynsekt, it gûnzet, it is giel mei swart en yn de simmer en de maitiid fljocht it fan blom nei blom. It is de bij! Dat ynsekt soarget der al hiel lang foar dat blommen en planten bestood wurde, wêrtroch’t dy blommen en planten, mar ek fruit, groeie kinne. Mar dy bestowers wurde al sûnt in lange tiid bedrige, troch ferskillende faktoaren.
Romée van der Zee, bijeûndersykster en ymker, wit dêr alles fan. Se hat in protte kilometers makke yn it ûndersyk nei dy spesjale bistjes, omdat se liedingjaande wie by it Europeeske ûndersyk nei huningbijen. ‘Ik ben wetenschapper in honingbijen, dat betekent dat ik alles volg van wat er gebeurt met honingbijen, of er ziektes zijn en waardoor ze sterven.’ De wittenskipster fertelt en docht dat mei in protte passy, omdat se derfoar soargje wol dat bijen better beskerme wurde en in gruttere oerlibbingskâns hawwe op ús wrâld.
Op globale skaal nimt de bijestjerte ta, hoe kin dat? ‘Bijen gaan vroegtijdig dood als ze landbouwgif over zich heen krijgen. Er worden dus giffen gebruikt die heel slecht zijn voor de diertjes. Daarnaast kunnen er ook bijenziektes optreden onder de bijenvolken door parasieten, een beetje vergelijkbaar met onze situatie nu.’
Wat kinne wy thús dwaan, om de bijen in hantsje te helpen? ‘Je kunt ervoor zorgen dat bijen gewoon hun voedsel kunnen vinden, door planten neer te zetten in je tuin, of als je geen tuin hebt te kijken of je in een ander gebied iets kunt doen. Bijvoorbeeld planten op je balkon zetten of in een stadstuintje. Daarnaast helpt het laten staan van onkruid. Paardenbloemen zijn geweldig, die honing is niet de lekkerste, maar daar hebben bijen niets mee te maken. Zij vinden het fantastisch!’
Bijepakt
Om mear minsken bewust te meitsjen fan de bijestjerte, hat de Afûk it bijepakt tekene. It bijepakt is der om foar oplossingen te soargjen foar de ûnnedige bijestjerte. Yn maart binne bygelyks alle ynwenners fan Blije ferrast mei in hânskreaune kaart mei dêrop in gedicht fan Nyk de Vries (Dichter fan Fryslân) en blommesied fan Cruydt-Hoeck!
Om ek bern ‘bijbewust’ te meitsjen, hat de Afûk ‘It Bijeboek’ fan skriuwster en yllustrator Charlotte Milner útbrocht. It boek leit út wêrom’t wy goed foar de bijen soargje moatte.
3 tips om goed voor de bij te zorgen:
1. Plant (biologische) zaden of zet bloemen in je tuin of op je balkon waar bijen op afkomen.
2. Zorg dat wilde bijen in je tuin kunnen nestelen. Zet bijvoorbeeld een bijenhotel neer, zorg voor rommelhoekjes in de tuin.
3. Gebruik geen bestrijdingsmiddelen.
It Bijeboek
Wêrom al dy drokte oer bijen? Wat dogge se de hiele dei? Wêrom binne bijen belangryk? Untdek mei dit boek wêrom’t bijen ús help nedich hawwe en watsto dwaan kinst.
Leeftiid: 5-13 jier
Te bestellen fia websjop.afuk.frl
Romée: ‘It Bijeboek vind ik hartstikke leuk, omdat de ouder zich echt moet verdiepen in wat op de bladzijde staat en het uit moet leggen. Het stimuleert het gesprek tussen ouder en kind, beide steken er wat van op. En het belang daarvan is groot. We hebben uiteindelijk maar één aarde, die we zo goed mogelijk moeten doorgeven aan de volgende generaties.’
Fleur: “In boek dat jong en âld in hiele protte leare kin en derfoar soarget dat we wer wat wrâldwizer wurde. Dit boek is dan ek in echte oanrieder om as basis te brûken foar in sprekbeurt of foar in temawike op skoalle oer de maitiid.”
Geartsje: “Hoe fierder we yn it boek komme, hoe dúdliker it wurdt wêrom’t dy zoembisten op de wrâld bliuwe moatte en dus ek by ús yn ’e tún. Witte jim noch, dy biologyles oer it stomoal en de stimpel? Earlik sein, dy wie by my al aardich fuortsakke. Mar mei dizze moaie yllustraasjes komt dy les wer hielendal boppe. Dêrtroch sjogge de bern hoe belangryk ek de lytse bisten binne yn de natuer. En je krije der suver nocht oan om de tún ‘bijeproof’ te meitsjen, sadat we de wrâld in bytsje helpe.”
Bertefotografy: emoasjes yn byld
Bertefotografy is yn de rest fan Nederlân al jierren populêr, mar ek yn Fryslân kieze hieltyd mear âlders derfoar om dit bysûndere momint fêstlizze te litten. Net allinnich om letter werom te sjen op dy earste mominten, mar ek om it ferhaal fan de berte in plak te jaan.
Sa prate wy thús: Thorsten en Amarinske
Thorsten (45) en Amarinske (44) Klein wenje mei harren dochter Meike (9) yn Haren (Grinslân). Thorsten praat Nederlânsk mei Meike en Amarinske Frysk. Ek Dútsk spilet in grutte rol yn it gesin, want beide studearren se Dútsk en syn mem komt út Dútslân. Underling prate Thorsten en Amarinske Nederlânsk.
Sa lêze wy: Eke en Doete
Yn ús gesin is it momint foar it sliepen gean mear as allinnich de dei ôfslute. It is in fêst ritueel wurden dêr’t wy allegear nei útsjogge: tegearre in boekje lêze. As de jûn falt en de rêst yn ’e hûs weromkomt, krûpt mem mei dochter Doete (4) ûnder de tekkens mei in Frysk boekje yn ’e hân.
Panorama
We binne yn Athene. De stêd dêr’t Floris sûnt in jier wennet.
Trije jier werom wiene we om deselde reden yn Georgië.
De reis is minder spannend as doe. Der is in stevige basis. It is dúdlik wat de ferwachtingen binne en dat is fijn.
Teminsten foar ús. Der is altyd in stim yn myn holle dy’t rekken hâldt mei Teije. Wat betsjut dizze reis foar him? En is it foar him like dúdlik as foar ús?
